Groepsprocessen

Het groepsproces in beeld gebracht

Hoe oud of jong we ook zijn, in groepen vinden processen plaats. En die zijn overal hetzelfde: ook bij volwassenen.

Leerkrachten kennen deze groepsprocessen beter dan wie ook, want ze worden er (minstens) 5 keer per jaar mee geconfronteerd. Aan het einde van elke vakantie vinden de fases van de groep weer even plaats. Maar ook wanneer er kinderen van school of groep wisselen of wanneer er een andere leerkracht voor de klas wordt gezet.

De fases van het groepsproces brengen we hieronder in beeld.

 

1 Forming

De oriëntatiefase wordt “forming” genoemd. In het boekje “de Gouden Weken” van Boaz Bijleveld wordt het zelfs de “kat uit de boom kijk-fase” genoemd, hoewel dat niet voor iedereen geldt.

De groep komt voor het eerst (na lange tijd) weer samen, maakt de balans op en bepaalt welke rol voor iedereen is weggelegd. De oriëntatieronde kan enkele dagen tot een week duren. Doorgaans is de formingfase voorbij als er herhaald gaat worden (dus een tweede week plaatsvindt).

 

2 Storming

De rangorde van de groep wordt in fase 2 bepaalt. Welke groepjes worden er gevormd? Wie fungeert er als leider van die groepjes en wie als leider van de hele groep? Welke kinderen hebben duidelijk meer invloed op de groep dan andere? Wie vallen er buiten? Waar zit wrijving?

Het is voor leerkrachten heel belangrijk om deze fase goed te bestuderen, want zo is precies duidelijk welke rollen er vervuld worden in de groep.

Deze fase duurt 1 tot 2 weken en kan (deels) overlappen met fase 1.

 

3 Norming

Nadat de eerste twee fases doorlopen zijn komt de fase “norming” om de hoek kijken. In deze fase wordt de norm bepaald. De norm is van toepassing op de hele groep, maar hangt nauw samen met de samenstelling van subgroepjes, hun leiders en de kinderen die er al dan niet buiten vallen.

De houding van de leerkracht is van groot belang voor de bepaling van de “norming”-fase. Want de ene leerkracht houdt meer van overzichtelijkheid en structuur dan de ander. Zo kan exact dezelfde groep bij de ene leerkracht strakker in het gareel zitten dan bij de ander, waar meer chaos heerste. Zonder dat dit negatief hoeft te zijn.

 

4 Performing

Nu de kaarten geschud zijn, gaat het erom dat er gepresteerd wordt. De omgangsvormen met elkaar zijn nu bepaald. Dit kan goed uitpakken als iedereen netjes met elkaar omgaat, maar ook negatief. De leiders van de groep zijn nu duidelijk en hebben veel te zeggen. Je hebt hier positieve en negatieve leiders bij.

Positieve leiders dragen doorgaans bij aan een prettig klimaat in de groep, waarin samengewerkt kan worden.

Negatieve leiders kunnen zorgen voor problemen, pestgedrag en zelfs onderdrukking.

Voor leerkrachten is het belangrijk om de fase “performing” heel goed in kaart te hebben. Zo nodig moet er ingegrepen worden.

 

5 Reforming

Vroeg of laat is zeker dat de kinderen weer uit elkaar gaan. Dit zie je in groep 8 heel duidelijk terug. Kinderen weten dat ze afscheid van elkaar moeten gaan nemen en ineens heel erg hecht worden. Het kan ook zijn dat de “reforming”-fase ruzies uitlokt.

In mindere mate zie je reforming ook aan het einde van het schooljaar terug, wanneer 6 weken vakantie in het vooruitzicht liggen. Bij kortere vakanties speelt het misschien ook, maar dat hoeft niet altijd heel opvallend te zijn.

 

Conclusie

Nu je weet wat de groepsfasen zijn die in een klas kinderen doorlopen wordt, kun je daar als leerkracht gerichter op anticiperen. Een ideale manier om dat te doen is door de Gouden Weken te introduceren. In die weken investeer je enorm in het groepsproces met als doel een veilig klimaat voor iedereen.

Goed voorbereid naar school

Goed voorbereid starten met het nieuwe schooljaar

Hoe lekker zes weken zomervakantie ook zijn, aan het einde zijn de meeste kinderen (en ouders) wel weer toe aan wat meer ritme. Toch kan het begin van een nieuw schooljaar de nodige zenuwen teweeg brengen.

Hoe bereid je je kind en jezelf goed voor op het nieuwe schooljaar?

 

Controleer de schoolspullen

Grote kans dat je kind veel spullen op de basisschool krijgt, zoals pennen, schriften enzovoorts. Maar er zijn ook schoolspullen die je kind zelf moet verzorgen. Kijk even mee:

  • Broodtrommel en drinkbeker
  • Tas voor het gymmen
  • Gymschoenen (passen ze nog?) en –kleding
  • Agenda (indien van toepassing)

Op de middelbare school krijg je van de school doorgaans een checklist die je door kan nemen.

 

Het schoolritme

De zomervakantie is er een van lange avonden. Je kan immers uitslapen zolang als je wil. Maar dat is straks anders. De wekker gaat gewoon weer om 7 uur en dan is het echt tijd om je voor te gaan bereiden.

Het kan geen kwaad om bijtijds terug te gaan naar dat ritme. Neem bij voorkeur de laatste week van de zomervakantie de tijd om weer wat vroeger naar bed te gaan en ’s ochtends wat vroeger op te staan. Dat maakt de “kater” de eerste maandagochtend een stuk minder vervelend.

 

Als we er niet over praten is het er niet

Veel kinderen vermijden het onderwerp “school”, omdat ze te vol zijn van de vakantie. Maar je kunt als ouder het beste het ijs even breken. Praat dus vaker over school. Wie wordt de nieuwe juf of meester? Hoeveel zin heeft je kind om zijn klasgenoten weer te zien en waar verheugt het zich het meeste op?

Door de juiste vragen te stellen kun je de zin in school weer aanwakkeren.

 

Speel met vriendjes en vriendinnetjes

De vakantie nadert zijn einde en de meeste gezinnen zullen wel terug zijn van vakantie. Langzaam wennen kan dan ook goed door weer te gaan spelen met vriendjes of vriendinnetjes van school.

 

Doe nog wat leuks

Het is goed om met het gezin de vakantie af te sluiten. Doe samen nog wat groots. Ga naar een pretpark, lekker zwemmen of organiseer een flinke barbecue. Doe in ieder geval iets wat iedereen leuk vindt en waar alle gezinsleden plezier aan beleven. Het is voorlopig de laatste quality time die “spontaan” plaats kan vinden.

 

Rugtas inpakken

Pak de laatste avond van de zomervakantie samen de schooltas in. Heb je alles? Deze eerste dag kun je er maar beter zeker van zijn dat je niets vergeten bent.

Zet de tas de avond van tevoren klaar. Voor het brood kun je de broodtrommel op het aanrecht zetten, zodat je het niet vergeet.

 

Goed voor de dag komen

Belangrijk om te weten: na de zomervakantie begint het groepsproces weer van voren af aan. Kinderen bepalen de hiërarchie opnieuw. Deels zal die nog zijn blijven staan van het vorige schooljaar, maar deels zal die anders zijn. Er is immers een nieuwe leerkracht, nieuwe lesstof en misschien wel nieuwe kinderen.

Kinderen vinden het vaak belangrijk om deze dag goed voor de dag te komen. Laat je kind dan ook zelf zijn kleding uitkiezen en klaarleggen. Denk eraan dat je kind zich er goed in moet voelen!

 

Zet de wekker!

Laatste tip: zet de wekker. Want hoe vervelend zou het zijn als je ondanks je goede voorbereidingen, toch te laat bent?

 

Heeft jouw kind alweer zin in school?

Ouders hebben weinig boodschap aan Onderwijsinspectie

Ouders trekken zich weinig aan van de Onderwijsinspectie

In Nederland houdt de Onderwijsinspectie de kwaliteit van het onderwijs en de scholen die dit onderwijs bieden, nauwlettend in de gaten. Elke twee jaar wordt een school door de inspecteurs bezocht. Bij het predicaat “zwak” wordt het bezoek intensiever, evenals de verwachtingen.

En toch lijken ouders zich maar weinig aan te melden van de Onderwijsinspectie als ze op zoek zijn naar een basisschool.

 

Onderwijsinspectie.nl

De website www.onderwijsinspectie.nl geeft ouders een zeer duidelijk overzicht van de stand van zaken in het onderwijs. Per school zijn rapporten terug te vinden, inclusief scores van eindtoetsen en lijsten waarop zwakke en zeer zwakke basisscholen gerangschikt zijn.

Deze gegevens maken het voor ouders dus makkelijker om een keuze te maken, maar dwingen scholen ook het onderste uit de kan te halen.

 

Goed oordeel

Ook wanneer een school goed beoordeeld wordt door de Onderwijsinspectie, is er veel informatie uit het rapport te halen. De rapporten geven een inkijkje achter de schermen, zoals aanbevelingen die de school gedaan zijn door de inspecteur.

Ouders zouden dit kunnen gebruiken in hun kennismakingsgesprek. De inspectie zou ook willen dat ouders scholen meer aanspreken op de aanbevelingen in het rapport. Maar dat gebeurt nauwelijks.

 

Onderzoek

Een onderzoek door NWO (een wetenschapsorganisatie) laat namelijk zien dat verreweg de meeste ouders het oordeel van de Onderwijsinspectie nauwelijks mee laten weten bij hun keuze. Maar liefst 60% van de ouders zegt deze gegevens nooit in te kijken.

Slechts 2% doet dat wel grondig en laat een schoolkeuze er mede vanaf hangen.

 

Hoe zwaar til jij aan de mening van de Onderwijsinspectie?